Tellen, luisteren en andere manieren van weten
Voor sommige vragen heb je een bodemmonster nodig, voor andere moet je twee uur luisteren. Ik volgde mijn nieuwsgierigheid en publiceerde vier studies met uiteenlopende kwantitatieve en kwalitatieve onderzoeksmethoden: stikstof volgen door een woestijnbos, horen hoe mensen de natuur beleven, achttien stadsinitiatieven naast elkaar leggen, en zes jaar later teruggaan om te zien wat er veranderd was.
01TracerenBayovar en Piura, Noord-Peru, 2009
Langs de kust van Peru brengen zeevogels voedingsstoffen van een van de rijkste oceanen ter wereld naar een van de droogste stukken land.
Zeevogels voeden de ene boom, niet de andere
Guano van blauwvoetgenten verrijkt de kustbodem met stikstof. Capparis scabrida, die zelf geen stikstof kan binden, neemt die op en overheerst de eerste 50 meter vanaf de kust. Prosopis pallida, een vlinderbloemige die haar eigen stikstof maakt, laat het liggen.
Kwantitatief: bodem- en bladmonsters, stabiele isotopen en een veldexperiment met 400 zaailingen.
Masterthesis, Wageningen University. PLOS ONE, 2014, met Alessandro Catenazzi en Milena Holmgren.
De guanosignatuur, van bodem tot blad
Nul is de waarde van stikstof in de lucht.
Voedingsstoffen in de bodem naar afstand tot de kust
| µg per gram | 10 m | 50 m | 100 m | 200 m |
|---|---|---|---|---|
| Nitraat | 94,5 | 6,9 | 1,8 | 0,7 |
| Ammonium | 267 | 43 | 67 | 51 |
| Fosfaat | 79,2 | 1,9 | 1,3 | 1,0 |
| Kalium | 425 | 96 | 104 | 93 |
Medianen van vijf transecten, tabel 1. In een veldexperiment zijn 400 zaailingen geplant, met en zonder bescherming tegen plantenetende hagedissen; de hagedissen weren maakte geen significant verschil.
02LuisterenUffelte, Amsterdam en verder, 2010 tot 2011
Onderzoek verbindt tijd in de natuur steeds vaker met welzijn, en steeds meer mensen zoeken spiritualiteit buiten de traditionele religie.
De plek kleurt de ervaring
Achttien bezoekers van het Open Up-festival in Uffelte, elk geïnterviewd op een natuurplek naar keuze: in zeven Nederlandse provincies, en één keer in Luxemburg. Drie kozen dezelfde plek, het Vondelpark. Wat ze voelden, weerspiegelde de plek: open land gaf overzicht, de zee grootsheid, stilstaand water stilte.
Kwalitatief: 18 diepte-interviews, geanalyseerd met interpretatieve fenomenologie.
Masterthesis, Wageningen University. Ecopsychology, 2015, met Birgit Elands en Kris van Koppen.
Wat in de natuur telde, en wat het opleverde
Aantal van de 18 deelnemers dat elk kenmerk noemde, met hoe zij de ervaring beschreven. Tabel 3 van het artikel.
“Het is niet dat ik geloof dat de boom een antwoord in mijn oor fluistert, maar ik voel een verruiming als ik bij zo’n grote boom ben. Meer helderheid in mezelf.”
een grote boom, Elisabeth, 30
“Dit is een beuk … maar het voelt meer als een oma.”
Eliot, 36
“Die golven, het geluid … Het zijn de geluiden … en de lucht die me rustig maken.”
de zee, Betty, 50
“In de levende natuur voel je schommelingen van aanwezigheid.”
Danny, 57
“Het is alsof een onweerswolk uit elkaar wordt geblazen en verandert in een groep schapenwolkjes waar je veel rustiger naar kunt kijken.”
Timothy, 35
“Het bos heeft een heel heldere trilling.”
Carry, 46
“Ik voel me daar welkom. Veilig. Thuis.”
zijn verzamelplekken, Anthony, 47
Namen zijn pseudoniemen, zoals in het gepubliceerde artikel (Ecopsychology, 2015).
03Vergelijken18 burgerinitiatieven in 16 Europese steden, 2015
Nu Europese steden dichter bebouwd raken en overheidsbudgetten onder druk staan, leggen bewoners steeds vaker zelf groen aan en zorgen ze er zelf voor.
Enthousiasme is niet genoeg
Van participatief begroten in Lissabon tot een eerste buurttuin in Szeged en een park dat door bedrijven is geadopteerd in Oradea. Groen van en door burgers draait op geld, tijd en mensen die kunnen organiseren, en die bronnen zijn ongelijk verdeeld over de wijken. Het rapport stelt mozaïekbestuur voor, afgestemd op elke plek.
Kwalitatief: vergelijkende casestudies op basis van interviews, documenten en websites.
GREEN SURGE, Europees onderzoeksproject. Coauteur van het rapport Innovative governance of urban green spaces, 2016.
Vijf vormen van burgerbetrokkenheid
Wanneer elk initiatief begon
Casustabel van het rapport (tabellen 1.1 en 1.2).
04Terugkeren11 steden opnieuw bezocht, 2020 tot 2021
Klimaatverandering, verlies aan biodiversiteit en groeiende ongelijkheid vragen allemaal iets nieuws van parken en groen in de stad.
Groenere plannen, dezelfde blinde vlek
Zes jaar later zijn groenambtenaren in elf steden opnieuw geïnterviewd. Klimaatadaptatie en biodiversiteit leverden bijna overal nieuwe plannen op. Sociale rechtvaardigheid en culturele diversiteit drongen nauwelijks door tot de groenplanning. De meeste verandering ging stap voor stap. Het was zelden ingrijpend.
Gemengd: gestructureerde interviews met gesloten en open vragen, herhaald na zes jaar.
European Planning Studies, 2022, een van 27 coauteurs.
Hoe elk thema veranderde sinds 2014
↑ belangrijker, → onveranderd, ↓ minder belangrijk, leeg: niet beoordeeld. Beoordeeld door de groenambtenaar van elke stad. Tabel 2 van het artikel. Budgetten: omhoog in 3 steden, gelijk in 5, omlaag in 3.
Sindsdien · Amsterdam
De vragen bleven komen
Mijn interesse in wetenschappelijk werk ben ik nooit kwijtgeraakt. In 2021 rondde ik de SCW-cursus Wetenschapsjournalistiek af, gegeven door landelijke wetenschapsjournalisten, onder wie schrijvers van NRC, de Volkskrant en Quest.
Dezelfde manier van werken nam ik mee naar marketing, want ook een markt is een systeem: mensen, aandacht en keuzes. Ik volg de route van advertentie naar boeking door Google Ads, Meta, GA4, HubSpot en Eventbrite. Ik luister naar waar mensen op zoeken en speel dat terug naar het team dat de cursussen ontwikkelt. En ik keer maand na maand terug naar dezelfde dashboards, om te zien hoe het veld zich ontwikkelt.